Một cơ sở làm bánh ở Bình Dương gửi hồ sơ lên ba lần mới được tiếp nhận: lần đầu kiểm nghiệm thiếu chỉ tiêu, lần hai tên sản phẩm trên nhãn lệch một chữ so với bản công bố, lần ba mới xong. Cả quá trình mất gần hai tháng, trong khi hàng đã in bao bì nằm chờ trong kho.

Banner thủ tục tự công bố sản phẩm thực phẩm thường theo Nghị định 15/2018 bên cạnh các sản phẩm bao gói sẵn

Chuyện này lặp lại rất nhiều với nhóm thực phẩm thường — nhóm chiếm phần lớn hàng hoá trên thị trường. Bài viết tổng hợp toàn bộ thủ tục tự công bố sản phẩm thực phẩm thường đang áp dụng tại thời điểm tháng 11/2026: sản phẩm nào thuộc diện tự công bố, trình tự sáu bước, chỉ tiêu kiểm nghiệm theo quy chuẩn nào, nộp ở đâu, mất bao lâu và những lỗi khiến doanh nghiệp phải làm lại.

Thực phẩm thường là gì?

Kệ siêu thị bày thực phẩm thường đóng gói sẵn thuộc diện tự công bố sản phẩm
Bánh kẹo, mì, gia vị, nước chấm, cà phê bao gói sẵn đều thuộc nhóm tự công bố.

“Thực phẩm thường” không phải thuật ngữ trong luật, mà là cách gọi quen thuộc để chỉ nhóm thực phẩm không mang chức năng hỗ trợ sức khoẻ hay dinh dưỡng đặc biệt. Đây chính là nhóm thuộc diện tự công bố theo Điều 4 Nghị định 15/2018/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 155/2018/NĐ-CP).

Thuộc diện tự công bố sản phẩm:

  • Thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn: bánh kẹo, mì, bún khô, cà phê, trà, nước giải khát, gia vị, nước chấm, đồ hộp, thực phẩm đông lạnh…
  • Phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến thực phẩm (thuộc danh mục được phép sử dụng).
  • Dụng cụ chứa đựng thực phẩm và vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Không thuộc diện tự công bố, phải đăng ký bản công bố sản phẩm theo Điều 6:

  • Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt.
  • Sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi.
  • Phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới và phụ gia không thuộc danh mục được phép sử dụng.

Được miễn cả hai thủ tục: sản phẩm, nguyên liệu chỉ dùng để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu hoặc phục vụ sản xuất nội bộ, không bán tại thị trường trong nước.

Ranh giới hay gây nhầm nằm ở phần công dụng ghi trên nhãn. Một gói trà thảo mộc bán như nước giải khát thì tự công bố; vẫn gói trà đó nhưng nhãn ghi “hỗ trợ giảm cân”, “thanh lọc gan” thì đã chuyển sang nhóm thực phẩm bảo vệ sức khoẻ và phải đăng ký bản công bố. Chọn sai nhóm là sai từ đầu, hồ sơ gần như chắc chắn phải làm lại.

Năm 2026 làm theo văn bản nào?

Đây là điểm khiến nhiều doanh nghiệp hoang mang trong năm nay, vì đã có nghị định mới bỏ hẳn cơ chế tự công bố nhưng chưa được áp dụng:

  • 26/01/2026 — Chính phủ ban hành Nghị định 46/2026/NĐ-CP, thay “tự công bố sản phẩm” bằng công bố hợp quy và công bố tiêu chuẩn áp dụng.
  • 04/02/2026 — Nghị quyết 09/2026/NQ-CP tạm ngưng hiệu lực nghị định này.
  • 05/3/2026 — Bộ Y tế có Công văn 1403/BYT-ATTP hướng dẫn các địa phương trong thời gian tạm ngưng.
  • 06/4/2026 — Nghị quyết 15/2026/NQ-CP thay Nghị quyết 09, tiếp tục tạm ngưng cho đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và nghị định hướng dẫn có hiệu lực thi hành.

Kết luận: đến tháng 11/2026, thủ tục tự công bố thực phẩm thường vẫn làm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Các bản tự công bố đã nộp trước đây vẫn giữ nguyên giá trị, không phải chuyển đổi. Nếu gặp hướng dẫn bảo phải nộp “bản công bố hợp quy” theo Nghị định 46/2026/NĐ-CP thì đó là tài liệu chưa cập nhật tình trạng tạm ngưng.

Thủ tục tự công bố sản phẩm: sáu bước

Công nhân đóng gói bánh quy vào túi tại xưởng chế biến thực phẩm thường
Doanh nghiệp được sản xuất, kinh doanh ngay sau khi hoàn tất thủ tục tự công bố.

Bước 1 — Xác định nhóm sản phẩm và quy chuẩn áp dụng

Trả lời ba câu trước khi làm bất cứ việc gì khác: sản phẩm thuộc diện tự công bố hay đăng ký bản công bố; đã có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) tương ứng chưa; nếu chưa có thì doanh nghiệp sẽ áp dụng tiêu chuẩn nào. Phần này quyết định toàn bộ các bước sau, kể cả danh mục chỉ tiêu phải kiểm nghiệm.

Bước 2 — Xây dựng chỉ tiêu và kiểm nghiệm mẫu

Gửi mẫu tới phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc được công nhận phù hợp ISO/IEC 17025 (trên thực tế là các phòng có chứng nhận VILAS). Phiếu kết quả phải còn trong 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ và phải mang đúng tên, địa chỉ của đơn vị đứng tên tự công bố.

Bước 3 — Soạn bản tự công bố theo Mẫu số 01

Dùng đúng Mẫu số 01 Phụ lục I Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Bản này gồm thông tin doanh nghiệp, thông tin sản phẩm, yêu cầu về an toàn thực phẩm và mẫu nhãn. Cách điền từng dòng có trong bài Mẫu số 01 bản tự công bố sản phẩm.

Bước 4 — Công khai bản tự công bố

Doanh nghiệp phải công khai bản tự công bố bằng một trong ba cách: đăng trên phương tiện thông tin đại chúng, đăng trên trang thông tin điện tử của mình, hoặc niêm yết công khai tại trụ sở. Bước này bắt buộc và phải làm trước khi đưa hàng ra thị trường — rất nhiều cơ sở bỏ qua vì nghĩ chỉ cần nộp cho cơ quan nhà nước là đủ.

Bước 5 — Nộp một bản cho cơ quan tiếp nhận

Nộp 01 bản hồ sơ trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến cơ quan quản lý nhà nước do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh chỉ định. Nhiều địa phương đã nhận hồ sơ trực tuyến qua cổng dịch vụ công.

Bước 6 — Sản xuất, kinh doanh và lưu hồ sơ gốc

Doanh nghiệp được sản xuất, kinh doanh ngay sau khi tự công bố, không phải chờ bất kỳ giấy phép nào và tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về an toàn của sản phẩm. Hồ sơ gốc phải lưu tại trụ sở để xuất trình khi bị hậu kiểm.

Hồ sơ tự công bố sản phẩm gồm những gì?

Bộ hồ sơ nộp cho cơ quan nhà nước chỉ gồm hai giấy tờ:

  1. Bản tự công bố sản phẩm theo Mẫu số 01 Phụ lục I Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
  2. Phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm còn trong 12 tháng, bản chính hoặc bản sao chứng thực.

Giấy đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, hợp đồng gia công, hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu… là những thứ doanh nghiệp bắt buộc phải có và phải xuất trình khi hậu kiểm, nhưng không nằm trong bộ hồ sơ nộp. Chi tiết từng giấy tờ và danh sách kiểm tra trước khi nộp có trong bài Hồ sơ tự công bố sản phẩm gồm những gì?.

Thực phẩm thường kiểm nghiệm những chỉ tiêu nào?

Cân mẫu thực phẩm trong phòng kiểm nghiệm để lấy chỉ tiêu cho hồ sơ tự công bố
Mẫu được kiểm tại phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc công nhận ISO/IEC 17025.

Không có một bộ chỉ tiêu dùng chung cho mọi sản phẩm. Chỉ tiêu được chọn theo bản chất nguyên liệu, cách chế biến và quy chuẩn tương ứng. Bốn nhóm chỉ tiêu hay gặp nhất với thực phẩm thường:

Nhóm chỉ tiêu Căn cứ thường dùng Hay áp dụng cho
Vi sinh vật Quyết định 46/2007/QĐ-BYT Hầu hết thực phẩm chế biến
Kim loại nặng QCVN 8-2:2011/BYT Rau củ, thuỷ sản, đồ hộp
Độc tố vi nấm QCVN 8-1:2011/BYT Ngũ cốc, hạt, cà phê, gia vị
Chất lượng chủ yếu Tiêu chuẩn doanh nghiệp áp dụng Đạm, béo, đường, độ ẩm

Hai lưu ý từ thực tế: thứ nhất, chỉ tiêu ghi trong phần “Yêu cầu về an toàn thực phẩm” của bản tự công bố phải khớp với chỉ tiêu đã kiểm nghiệm — khai một đằng kiểm một nẻo là lỗi bị trả hồ sơ rất hay gặp. Thứ hai, phòng kiểm nghiệm có ISO/IEC 17025 không có nghĩa là mọi chỉ tiêu đều nằm trong phạm vi được công nhận; nên yêu cầu phòng xác nhận bằng văn bản trước khi gửi mẫu.

Nộp hồ sơ tự công bố ở đâu?

Nghị định 15/2018/NĐ-CP không chỉ định một cơ quan thống nhất toàn quốc, mà giao cho Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh chỉ định cơ quan tiếp nhận. Vì vậy câu trả lời khác nhau theo từng tỉnh, thành, và còn thay đổi sau khi bỏ đơn vị hành chính cấp huyện từ 01/7/2025 — những hồ sơ trước đây nộp tại phòng chuyên môn cấp huyện nay đã chuyển về cấp tỉnh hoặc phân cấp cho cấp xã.

Ba bước để xác định đúng cơ quan trước khi gửi hồ sơ:

  1. Xác định theo địa chỉ trụ sở chính ghi trên giấy đăng ký doanh nghiệp, kể cả khi nhà máy đặt ở tỉnh khác.
  2. Tra trên cổng dịch vụ công của tỉnh, thành đó với từ khoá “tiếp nhận bản tự công bố sản phẩm”. Tại TP.HCM, cơ quan tiếp nhận là Sở An toàn thực phẩm; phần lớn địa phương khác giao cho Sở Y tế hoặc Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, một số nơi phân theo nhóm sản phẩm cho Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường.
  3. Gọi xác nhận trước khi nộp, hỏi rõ ba điều: nhận hồ sơ giấy hay trực tuyến, nhóm sản phẩm của mình thuộc cơ quan nào, và hồ sơ được đăng công khai ở chuyên mục nào.

Một điểm hay bị bỏ sót: nếu doanh nghiệp có từ hai cơ sở sản xuất cùng một sản phẩm, chỉ chọn một cơ quan để nộp, và các lần công bố sau phải nộp tại đúng cơ quan đã chọn.

Tự công bố sản phẩm mất bao lâu?

Pháp luật không quy định thời hạn xử lý, vì đây không phải thủ tục cấp phép — doanh nghiệp được kinh doanh ngay sau khi tự công bố. Thời gian thực tế nằm ở khâu chuẩn bị. Theo các hồ sơ FOTEKCO đã thực hiện, tổng thời gian thường khoảng hai đến ba tuần:

  • Xác định nhóm sản phẩm và dựng chỉ tiêu: 1–2 ngày làm việc.
  • Kiểm nghiệm mẫu: 5–10 ngày làm việc, tuỳ số lượng chỉ tiêu và nhóm sản phẩm.
  • Soạn và rà bản tự công bố, đối chiếu nhãn: 1–2 ngày làm việc.
  • Cơ quan tiếp nhận đăng tải thông tin công khai: thường 3–7 ngày làm việc.

Nếu đang gấp, khâu rút ngắn được nhiều nhất là kiểm nghiệm: gửi mẫu sớm ngay khi chốt công thức, thay vì chờ in xong bao bì mới bắt đầu.

Năm lỗi khiến doanh nghiệp phải làm lại

Đây là các lỗi FOTEKCO gặp nhiều nhất khi tiếp nhận hồ sơ khách hàng đã tự làm trước đó:

  1. Tên sản phẩm không thống nhất giữa bản tự công bố, nhãn và phiếu kiểm nghiệm. Lệch một chữ, thừa một dấu cũng bị yêu cầu làm lại.
  2. Kiểm nghiệm thiếu chỉ tiêu so với quy chuẩn tương ứng, thường rơi vào nhóm kim loại nặng và vi sinh vật.
  3. Nhãn ghi công dụng vượt quá bản chất sản phẩm — vừa sai nhóm công bố, vừa vi phạm quy định về ghi nhãn tại Nghị định 43/2017/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP).
  4. Chưa công khai bản tự công bố trước khi bán hàng, dù đã nộp cho cơ quan quản lý.
  5. Không công bố lại khi sản phẩm thay đổi tên, xuất xứ hoặc thành phần cấu tạo.

Riêng trong năm 2026 có thêm một lỗi mới: dùng biểu mẫu công bố hợp quy của Nghị định 46/2026/NĐ-CP trong khi nghị định này đang tạm ngưng hiệu lực. Xem thêm Những lỗi sai thường gặp khi tự công bố sản phẩm.

Sau khi tự công bố: hậu kiểm và mức xử phạt

Bản chất của tự công bố là hậu kiểm: cơ quan quản lý không thẩm định trước, nhưng có quyền kiểm tra bất kỳ lúc nào — lấy mẫu trên thị trường đối chiếu với chỉ tiêu đã công bố, kiểm tra hồ sơ gốc lưu tại trụ sở, kiểm tra nhãn thực tế so với mẫu nhãn đã công bố.

Điều 20 Nghị định 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP) quy định xử phạt các hành vi vi phạm về tự công bố, trong đó nặng nhất là sản xuất hoặc nhập khẩu sản phẩm thuộc diện tự công bố mà không có bản tự công bố. Các hành vi khác bị xử phạt gồm không công khai, không niêm yết bản tự công bố; không nộp bản tự công bố đến cơ quan có thẩm quyền; và không công bố lại khi sản phẩm thay đổi. Mức phạt nêu trong nghị định áp dụng với tổ chức, cá nhân vi phạm bị phạt bằng một nửa.

Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp có thể bị buộc thu hồi sản phẩm và gỡ bỏ thông tin quảng cáo sai — thiệt hại thường lớn hơn nhiều so với tiền phạt.

Hỏi đáp nhanh

Tự công bố sản phẩm có mất phí nhà nước không?

Thủ tục tự công bố không phải thủ tục cấp phép nên không có phí, lệ phí nhà nước. Chi phí thực tế của doanh nghiệp nằm ở khâu kiểm nghiệm mẫu.

Bản tự công bố có thời hạn bao lâu?

Nghị định 15/2018/NĐ-CP không đặt thời hạn. Chỉ phải công bố lại khi sản phẩm thay đổi tên, xuất xứ hoặc thành phần cấu tạo; các thay đổi khác chỉ cần gửi thông báo bằng văn bản đến cơ quan tiếp nhận và được kinh doanh ngay sau khi gửi.

Một bản tự công bố khai được mấy sản phẩm?

Mỗi sản phẩm một bản riêng. Sản phẩm cùng loại nhưng khác hương vị hoặc khác quy cách đóng gói vẫn nên tách bản để tránh rắc rối khi hậu kiểm.

Hộ kinh doanh có tự công bố sản phẩm được không?

Được. Thủ tục áp dụng cho cả tổ chức và cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm, miễn là có đăng ký kinh doanh hợp pháp và đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm.

Hàng nhập khẩu có cần giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS) không?

Với thủ tục tự công bố thì không. CFS chỉ là thành phần hồ sơ của thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm với một số nhóm nhập khẩu như thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, thực phẩm dinh dưỡng y học.

Sản phẩm chỉ bán nội bộ hoặc xuất khẩu có phải tự công bố không?

Không. Sản phẩm và nguyên liệu chỉ dùng để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu hoặc phục vụ sản xuất nội bộ, không tiêu thụ trong nước, được miễn thủ tục này.

Tra cứu sản phẩm đã tự công bố ở đâu?

Trên trang thông tin điện tử của cơ quan tiếp nhận tại địa phương. Mỗi tỉnh, thành có mục đăng tải riêng, thường nằm trong chuyên mục công khai thông tin của Sở An toàn thực phẩm, Sở Y tế hoặc Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm.

FOTEKCO hỗ trợ tự công bố sản phẩm thực phẩm thường

FOTEKCO nhận tư vấn xác định đúng nhóm sản phẩm và hình thức công bố, xây dựng danh mục chỉ tiêu kiểm nghiệm phù hợp quy chuẩn, soạn bản tự công bố theo Mẫu số 01, rà soát nhãn trước khi in và nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền nơi doanh nghiệp đặt trụ sở.

Xem thêm các bài hướng dẫn theo từng mặt hàng trong chuyên mục Công bố chất lượng thực phẩm thường.

Nội dung bài viết dựa trên Nghị định 15/2018/NĐ-CP, Nghị định 155/2018/NĐ-CP, Nghị quyết 15/2026/NQ-CP, Công văn 1403/BYT-ATTP, Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 115/2018/NĐ-CP. Quy định có thể thay đổi khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được thông qua; doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hiện hành tại thời điểm nộp hồ sơ.